تولید کشنده دو سوم کم شد؛ ماموت از ایرانخودرو دیزل جلو زد


تولید کشنده در هفت ماه نخست ۱۴۰۵ بیش از ۶۵ درصد کاهش یافت و به ۱٬۵۸۴ دستگاه رسید؛ در این بازار کوچک شده، گروه ماموت با وجود افت تیراژ از ایرانخودرو دیزل جلو زد و سهمش از تولید کشنده کشور به ۲۳٫۲ درصد رسید.
تصویر شاخص: تصویر مفهومی
بررسی آخرین خودرو از آمارنامه تجمیعی مهر ۱۴۰۵ وزارت صنعت، معدن و تجارت نشان میدهد خودروسازان در ۷ ماهه ۱۴۰۵، ۱ هزار و ۵۸۴ دستگاه کشنده تولید کردهاند. این رقم در ۷ ماهه ۱۴۰۴ به ۴ هزار و ۵۹۹ دستگاه رسیده بود. به این ترتیب، تولید کشنده ۳ هزار و ۱۵ دستگاه یا ۶۵٫۶ درصد کم شده است. این شدیدترین افت در میان ردههای سنگین است.
افت ماه مهر از میانگین ۷ ماهه ۱۴۰۵ هم تندتر بوده است: ۲۴۵ دستگاه در برابر ۷۶۸ دستگاه مهر پارسال، یعنی ۶۸٫۱ درصد کاهش.
مقایسه ردههای باری نشان میدهد کشنده عقبتر از همه است. کامیون در ۷ ماهه ۱۴۰۵ فقط ۶٫۷ درصد افت کرده، اما کشنده دو سوم تولیدش را از دست داده است. سهم بخش خصوصی از تولید کشنده نیز بالاست: ۱ هزار و ۱۲۸ دستگاه از ۱ هزار و ۵۸۴ دستگاه. یعنی تولید ایرانخودرو و سایپا (بخش غیرخصوصی در آمارنامه) از ۱ هزار و ۵۶۰ دستگاه به ۴۵۶ دستگاه رسیده و حدود ۷۰٫۸ درصد افت کرده است؛ این رقم محاسبه آخرین خودرو از تفاضل دو جدول آمارنامه است.
گروه ماموت، شامل پیلسان و ویرا دیزل در جدول کشنده، در ۷ ماهه ۱۴۰۵، ۳۶۸ دستگاه تولید کرده؛ ۳۰ دستگاه بیشتر از ایرانخودرو دیزل. تولید گروه نسبت به ۳۷۴ دستگاه در ۷ ماهه ۱۴۰۴، ۶ دستگاه یا حدود ۱٫۶ درصد کم شده، اما سهم آن از تولید کشنده کشور از ۸٫۱ درصد به ۲۳٫۲ درصد رسیده است.
افزایش سهم ماموت از حدود یک دوازدهم به نزدیک یک چهارم تولید کشنده، در بازاری رخ داده که دو سوم تیراژ خود را از دست داده است. بنابراین پیشتازی آن را نباید با رونق کل بازار اشتباه گرفت. در مهر اما گروه ماموت از ۷۹ به ۱۰۳ دستگاه رسیده و حدود ۳۰٫۴ درصد رشد داشته است؛ سهم آن از تولید همان ماه نیز از ۱۰٫۳ به ۴۲ درصد رسیده است. همه این سهمها و درصدهای اعشاری، محاسبه آخرین خودرو از ارقام آمارنامه است.
موتور این تغییر، پیلسان است: تولید این شرکت از ۳۰۱ به ۳۴۴ دستگاه رسیده است. مدل C7H-۴۸۰ از ۱۵۲ به ۲۹۶ دستگاه افزایش یافته و حدود ۸۶ درصد تولید پیلسان را تشکیل میدهد. در مقابل، C7H-۴۴۰ ECO از ۱۰۱ به ۴۸ دستگاه رسیده و C7H-۵۴۰ از ۴۸ دستگاه به صفر افتاده است. در ویرا دیزل نیز تولید از ۷۳ به ۲۴ دستگاه رسیده است. در مهر، تمام ۷۹ دستگاه تولید پیلسان مربوط به C7H-۴۸۰ بوده است.
تولید کشنده ایرانخودرو دیزل از ۱ هزار و ۹ دستگاه در ۷ ماهه ۱۴۰۴ به ۳۳۸ دستگاه در ۷ ماهه ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی ۶۷۱ دستگاه کمتر. سهم این شرکت از کل تولید کشنده کشور هم از ۲۱٫۹ درصد به ۲۱٫۳ درصد رسیده است. تقریباً ثابت ماندن سهم، نشانه ثبات تولید نیست؛ کل تولید کشور هم به شدت افت کرده است.
فوتون H4 با کاهش از ۷۰۶ به ۱۹۲ دستگاه، ۵۱۴ دستگاه از این ریزش را به خود اختصاص داده است. فوتون H5 نیز از ۳۰۳ به ۱۲۵ دستگاه رسیده است. کشنده WH 2630S با ۲۱ دستگاه تازه وارد جدول شده، اما نتوانسته کاهش دو مدل فوتون را جبران کند.
در مهر، هر سه ردیف کشنده این شرکت صفر بودهاند؛ در حالی که مهر پارسال ۱۹۱ دستگاه H4 و ۱۸۵ دستگاه H5، جمعاً ۳۷۶ دستگاه، تولید شده بود. این صفر آماری را نباید بدون اطلاعات تکمیلی به معنای تعطیلی دائمی خط یا توقف کل فعالیت ایرانخودرو دیزل دانست.
بهمن از ۱ هزار و ۴۴۱ دستگاه در ۷ ماهه ۱۴۰۴ به ۲۲۱ دستگاه در ۷ ماهه ۱۴۰۵ رسیده و ۸۵ درصد افت کرده است. بهمن دیزل ۱۱۴ دستگاه و سیبا موتور ۱۰۷ دستگاه تولید داشتهاند. در بهمن دیزل، X9 با ۱۰۴ دستگاه بخش اصلی تولید را تشکیل میدهد؛ BD560 به صفر رسیده و امپاور BD500 فقط ۱۰ دستگاه تولید داشته است. در مهر، سهم سیبا موتور ۲۱ دستگاه و بهمن دیزل ۸ دستگاه بوده و جمع گروه به ۲۹ دستگاه رسیده است.
تولیدکنندگان کوچکتر این جدول در مجموع ۶۵۷ دستگاه از ۱ هزار و ۵۸۴ کشنده کشور را در ۷ ماهه ۱۴۰۵ ساختهاند؛ یعنی حدود ۴۱٫۵ درصد. دیما دیزل با ۱۳۳ دستگاه و سایپا دیزل با ۱۱۸ دستگاه بالاترین تیراژ این بخش را دارند. در مهر نیز دیما دیزل ۳۷ دستگاه و کرمان دیزل بوتیا ۳۰ دستگاه تولید داشتهاند، اما چند شرکت دیگر صفر ثبت کردهاند.
در مهر امسال پیلسان ۷۹، سایپا دیزل ۴۶، دیما دیزل ۳۷، کرمان دیزل بوتیا ۳۰، ویرا دیزل ۲۴، سیبا موتور ۲۱ و بهمن دیزل ۸ دستگاه کشنده تولید کردهاند. جمع این ارقام دقیقاً ۲۴۵ دستگاه است. ایرانخودرو دیزل، آریا دیزل موتور، آریا اورست ماشین، آرین پارس موتور، شایان دیزل، آذهایتکس، سپهرآسا دیزل و کامل دیزل در مهر تولید کشنده نداشتهاند؛ خودروسازان کالر هم در این ماه صفر ثبت کردهاند.
آمارنامه دلیل این افت را ذکر نکرده است. چند فرضیه مطرح است: وابستگی بیشتر کشندهها به قطعات وارداتی و تخصیص ارز، کاهش سفارش شرکتهای حمل و نقل و ترانزیت، و رقابت با واردات کامیون. تولید کامیونهای ایرانخودرو دیزل در ۷ ماهه ۱۴۰۵ حدود ۲۰ درصد رشد داشته، اما این تفاوت به تنهایی نشان نمیدهد که تقاضای نوسازی از کشنده به کامیون منتقل شده است؛ این دو رده کاربری و نیاز یکسانی ندارند.
در کنار توجه به وضعیت خودروهای سواری، فرسودگی ناوگان باری هم مسئلهای جدی است. طبق گزارش فرسودگی ناوگان منتشرشده در ۱۰ شهریور ۱۴۰۵، ۲۱۴ هزار و ۹۲۱ دستگاه از ۴۶۵ هزار و ۴۰۷ کامیون در حال تردد فرسودهاند؛ یعنی ۴۶٫۲ درصد. در رده مشترک «کشنده و تریلر» نیز ۵۳ هزار و ۷۳۲ دستگاه، معادل ۲۲٫۱ درصد، فرسوده ثبت شده است؛ رقمی که فقط به کشنده اختصاص ندارد. در چنین شرایطی، کاهش دو سومی تولید کشنده به ۱ هزار و ۵۸۴ دستگاه در ۷ ماهه ۱۴۰۵، نشانه عقبنشینی ظرفیت تأمین جایگزین داخلی است، نه وضعیتی متناسب با ضرورت نوسازی.
| رده | مهر ۱۴۰۴ | مهر ۱۴۰۵ | تغییر مهر | ۷ ماهه ۱۴۰۴ | ۷ ماهه ۱۴۰۵ | تغییر ۷ ماهه |
|---|---|---|---|---|---|---|
| کشنده (کل) | ۷۶۸ | ۲۴۵ | ۶۸٫۱٪− | ۴٬۵۹۹ | ۱٬۵۸۴ | ۶۵٫۶٪− |
| کشنده بخش خصوصی | ۳۰۶ | ۱۹۹ | ۳۵٪− | ۳٬۰۳۹ | ۱٬۱۲۸ | ۶۲٫۹٪− |
| کامیون | ۱٬۸۲۵ | ۷۴۱ | ۵۹٫۴٪− | ۵٬۸۲۱ | ۵٬۴۳۱ | ۶٫۷٪− |
| کامیونت | ۷۸۶ | ۴۱۹ | ۴۶٫۷٪− | ۵٬۳۷۰ | ۳٬۰۸۵ | ۴۲٫۶٪− |
افت ۶۵٫۶ درصدی تولید کشنده در ۷ ماهه ۱۴۰۵، شدیدترین افت در میان ردههای سنگین است و با افت ۶٫۷ درصدی کامیون فاصله زیادی دارد؛ یعنی مشکل کشنده، رکود عمومی خودروهای سنگین نیست، بلکه چیزی در زنجیره تأمین یا تقاضای این رده خاص است. آمارنامه دلیلی ذکر نکرده و فرضیهها — از تخصیص ارز برای قطعات وارداتی تا کاهش سفارش ترانزیت — هنوز تایید نشدهاند. پیشتازی ماموت هم در بازاری رخ داده که دو سوم تیراژش را از دست داده است؛ سهم ۲۳٫۲ درصدی با تولید ۳۶۸ دستگاه، بیشتر نشانه کوچک شدن رقباست تا رشد ماموت. در حالی که ۴۶٫۲ درصد کامیونهای در حال تردد فرسودهاند، کاهش تولید کشنده به ۱٬۵۸۴ دستگاه یعنی ظرفیت جایگزینی ناوگان باری کشور در حال کوچک شدن است؛ متغیر تعیینکننده در ماههای آینده، تخصیص ارز قطعات و سفارش شرکتهای حملونقل خواهد بود.
تولید کشنده از ۴٬۵۹۹ دستگاه در ۷ ماهه ۱۴۰۴ به ۱٬۵۸۴ دستگاه در ۷ ماهه ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی ۳٬۰۱۵ دستگاه یا ۶۵٫۶ درصد کاهش. در ماه مهر هم تولید از ۷۶۸ به ۲۴۵ دستگاه رسید.
گروه ماموت با ۳۶۸ دستگاه (پیلسان ۳۴۴ و ویرا دیزل ۲۴ دستگاه) بیشترین تولید را داشته و ۳۰ دستگاه از ایرانخودرو دیزل با ۳۳۸ دستگاه جلوتر است؛ سهم ماموت از تولید کشور به ۲۳٫۲ درصد رسیده است.
آمارنامه وزارت صمت دلیلی ذکر نکرده است. فرضیههای مطرحشده — وابستگی به قطعات وارداتی و تخصیص ارز، کاهش سفارش حملونقل و ترانزیت و رقابت با واردات کامیون — هنوز تایید نشدهاند.
این خبر در خودرو ۳۶۰ منتشر شده است. منبع اصلی خبر در بخش منابع ذکر شده است.