تولید خودروهای دوگانه سوز ۳۸ درصد کم شد؛ ایرانخودرو ۷۰ درصد بازار را گرفت


تولید خودروهای دوگانه سوز سواری و وانت در ۷ ماه نخست ۱۴۰۵ با افت ۳۷٫۸ درصدی به ۳۱ هزار و ۱۹۹ دستگاه رسید و سهم ایرانخودرو از این بازار به ۶۹٫۴ درصد رسید؛ بر اساس آمارنامه تجمیعی مهر ۱۴۰۵ وزارت صنعت، معدن و تجارت، حذف وانت نیسان دوگانه سوز بزرگترین اتفاق این بخش بوده است.
تصویر شاخص: تصویر مفهومی
بررسی آمارنامه تجمیعی مهر ۱۴۰۵ وزارت صنعت، معدن و تجارت نشان میدهد خودروسازان از فروردین تا پایان مهر امسال ۳۱ هزار و ۱۹۹ دستگاه خودروی دوگانه سوز سواری و وانت تولید کردهاند. این رقم در مدت مشابه سال ۱۴۰۴ به ۵۰ هزار و ۱۵۱ دستگاه رسیده بود. به این ترتیب، تولید خودروهای دوگانه سوز ۱۸ هزار و ۹۵۲ دستگاه یا ۳۷٫۸ درصد کم شده است. در ماه مهر نیز تولید از ۸ هزار و ۵۴۷ دستگاه به ۶ هزار و ۶۸۵ دستگاه رسیده و ۲۱٫۸ درصد افت داشته است.
این ارقام جمع هفت محصول است: سورن پلاس دوگانه سوز، ساینا گازسوز و سهند دوگانه سوز در گروه سواری، و آریسان گازسوز، وانت نیسان دوگانه سوز، اکستند دوگانه سوز و پادرا در گروه وانت. سواریهای دوگانه سوز در ۷ ماه تندتر از وانتها افت کردهاند (منفی ۴۱٫۹ درصد در برابر منفی ۳۴٫۳ درصد). در ماه مهر اما وضعیت برعکس است: سواری دوگانه سوز فقط ۶٫۴ درصد کم شده و وانت دوگانه سوز ۳۳٫۶ درصد.
برای سنجش جایگاه خودروهای دوگانه سوز، باید تولید آنها را با کل تولید کشور مقایسه کرد. کل تولید انواع خودرو در ۷ ماه امسال ۴۰۵ هزار و ۹۱ دستگاه و در مدت مشابه پارسال ۶۳۲ هزار و ۲۳۰ دستگاه بوده است. در مهر هم این رقم از ۱۰۷ هزار و ۵۶۳ دستگاه به ۶۳ هزار و ۵۴۴ دستگاه رسیده است.
سهم خودروهای دوگانه سوز از کل تولید در ۷ ماه تقریباً ثابت مانده (۷٫۹۳ به ۷٫۷۰ درصد) و در مهر حتی به ۱۰٫۵۲ درصد رسیده است. اما این ثبات ظاهری است. در درون هر گروه، خودروهای دوگانه سوز عقب نشستهاند: سهم سواری دوگانه سوز از کل سواری از ۴٫۱۰ به ۳٫۷۷ درصد و سهم وانت دوگانه سوز از کل وانت از ۴۷٫۴ به ۴۲ درصد کم شده است.
در گروه سواری، سورن دوگانه سوز در ۷ ماه ۳۹ درصد افت کرده، اما سهمش از سواریهای دوگانه سوز از ۸۳٫۹ به ۸۸٫۲ درصد و در مهر به ۹۲٫۶ درصد رسیده است. علت، سقوط سریعتر ساینا گازسوز است که سهمش در مهر به ۴ درصد رسیده است. نسخه بنزینی ساینا S نیز در مهر از ۵ هزار و ۳۶ دستگاه به ۱ هزار و ۵۱۴ دستگاه افت کرده؛ پس افت ساینا گازسوز بخشی از افت کل خانواده ساینا است. سهند دوگانه سوز رشد کرده، اما تیراژ آن کمتر از آن است که جای خالی ساینا را پر کند.
حذف وانت نیسان دوگانه سوز بزرگترین اتفاق این بخش است. این خودرو پارسال ۳۵٫۹ درصد وانتهای دوگانه سوز را میساخت و امسال هیچ تولیدی ندارد. نسخه تکسوز آن یعنی Z24NI نیز از ۲ هزار و ۹۳۴ دستگاه به صفر رسیده است؛ پس نیسان کلا از خط خارج شده است. آمارنامه دلیل این توقف را ذکر نکرده است.
اکستند دوگانه سوز و پادرا در ۷ ماه رشد کردهاند، اما جمع افزایش آنها ۱ هزار و ۶۰۳ دستگاه است، در برابر ۹ هزار و ۸۲۳ دستگاه نیسان که از دست رفته. در ماه مهر هم اکستند دوگانه سوز ۶۰ درصد افت کرده است. در مقابل، نسخه تکسوز کامیونت اکستند در مهر از ۴۱۳ به ۱ هزار و ۳۶۸ دستگاه رسیده است. این میتواند نشانه چرخش زامیاد از نسخه دوگانه سوز به تکسوز باشد؛ این برداشت فرضیه است و نیاز به تایید زامیاد دارد.
ایرانخودرو پارسال ۶۰٫۴ درصد خودروهای دوگانه سوز را میساخت. امسال این سهم به ۶۹٫۴ درصد و در مهر به ۷۱٫۲ درصد رسیده است. سهم گروه سایپا هم از ۳۹٫۶ درصد به ۳۰٫۶ درصد کم شده است. این جابهجایی نتیجه رشد ایرانخودرو نیست؛ تولید دوگانه سوز ایرانخودرو هم ۲۸٫۵ درصد کم شده است. دلیل اصلی، افت ۵۱٫۹ درصدی سایپا و به ویژه حذف نیسان در زامیاد است.
به این ترتیب، بازار خودروی گازسوز کشور اکنون تقریباً به دو محصول ایرانخودرو وابسته است: سورن دوگانه سوز و آریسان، که با هم ۶۹٫۴ درصد تولید ۷ ماهه را دارند. بیشترین تغییر در زامیاد دیده میشود: پارسال ۷۷٫۴ درصد تولید این شرکت دوگانه سوز بود و امسال ۴۷٫۷ درصد. یعنی زامیاد که بزرگترین سازنده وانت گازسوز بود، دیگر اکثریت تولیدش را به دوگانه سوز اختصاص نمیدهد. در ایرانخودرو تبریز هم سهم دوگانه سوز از ۷۴٫۲ به ۶۰ درصد کم شده است؛ این کاهش همزمان با ورود سورن TU5P به خط تبریز است.
افت تولید خودروهای دوگانه سوز در حالی رخ میدهد که ناترازی بنزین در مرکز سیاستگذاری انرژی قرار دارد و گسترش ناوگان گازسوز یکی از ابزارهای شناختهشده برای کاهش فشار بر مصرف بنزین است. دادهها نشان میدهد خودروهای دوگانه سوز در هر دو گروه سواری و وانت تندتر از کل بازار افت کردهاند.
چند فرضیه میتواند این افت را توضیح دهد، اما هیچکدام در آمارنامه تایید نشده است: هزینه و تامین مخزن و کیت گازسوز، توقف وانت نیسان به هر دلیل، و اولویت خودروسازان برای نسخههای تکسوز. فرضیه دیگر تمرکز خطر است: وقتی ۶۹٫۴ درصد تولید دوگانه سوز در دست دو محصول یک خودروساز باشد، هر اختلال در خط تبریز یا خراسان کل عرضه خودروی گازسوز کشور را تحت تاثیر قرار میدهد.
خودروی دوگانه سوز بیشتر در ناوگان تاکسی، مسافرکشهای اینترنتی و وانتهای بار شهری کاربرد دارد. حذف نیسان و کاهش سهم دوگانه سوز در زامیاد برای صاحبان وانتهای کار که سوخت بخش بزرگی از هزینه آنهاست، گزینهها را محدود میکند. در نهایت، آینده خودروهای دوگانه سوز به دو متغیر بستگی دارد: اینکه زامیاد جایگزینی برای وانت نیسان دوگانه سوز در خط تولید قرار دهد یا نه، و اینکه سیاست سوخت برای خودروساز مشوقی برای تولید نسخه گازسوز تعریف کند یا نه.
افت ۳۷٫۸ درصدی تولید خودروهای دوگانه سوز در شرایطی رخ میدهد که ناترازی بنزین به مسئله تامین رسیده و گازسوزها میتوانستند بخشی از فشار را کم کنند؛ پس این افت، بیش از یک عدد آماری، نشانهای از ناهماهنگی سیاست سوخت با خط تولید است. تمرکز ۶۹٫۴ درصدی تولید در دست دو محصول یک خودروساز هم ریسک عرضه را بالا میبرد: هر اختلال در خط تولید سورن یا آریسان، مستقیماً عرضه خودروی گازسوز کشور را تنگ میکند. تا زمانی که دلیل توقف نیسان روشن نشود و زامیاد جایگزینی معرفی نکند، انتظار بازگشت سریع تولید دوگانه سوز واقعبینانه نیست؛ متغیر تعیینکننده، مشوقهای سیاست سوخت برای نسخههای گازسوز خواهد بود.
در ۷ ماه نخست ۱۴۰۵ تولید به ۳۱٬۱۹۹ دستگاه رسید که نسبت به ۵۰٬۱۵۱ دستگاه مدت مشابه پارسال، ۳۷٫۸ درصد افت داشته است؛ در ماه مهر هم تولید ۲۱٫۸ درصد کم شده است.
این جابهجایی نتیجه رشد ایرانخودرو نیست؛ تولید دوگانه سوز ایرانخودرو هم ۲۸٫۵ درصد کم شده است. دلیل اصلی، افت ۵۱٫۹ درصدی سایپا و به ویژه حذف وانت نیسان دوگانه سوز در زامیاد است.
آمارنامه وزارت صمت دلیل این توقف را ذکر نکرده است؛ فرضیههایی مانند هزینه و تامین مخزن و کیت گازسوز مطرح شده، اما هیچکدام رسماً تایید نشدهاند.
این خبر در خودرو ۳۶۰ منتشر شده است. منبع اصلی خبر در بخش منابع ذکر شده است.